OKOLINA

Negotin kroz istoriju


Priča o Negotinu je ustvari priča o nama, priča o tome kako ovaj grad od davnina, a prvi su mu tragovi zabeleženi još u neolitu, odoleva vremenu, kako se prilagođava sa vremenom i nastavlja da živi. Još od one legende o Negoti i Tini (po kojima je navodno i dobio ime) i njihovom stadu ovaca, ili od onog čuvenog nadmudrivanja velikaša na brdu iznad Vidrovca (današnje razvaline Vidrov grada) i mesta gde grad i danas bivstvuje, po kojem je ime Negotin postalo od hvalisanja onog sa brda, onom u dolini “Ja sam bolji grad načinio, nego ti”, Negotin je ustvari uvek nešto više. Ako od naše Vile Tee produžite ulicom Stanka Paunovića do raskrsnice, pa naviše ulicom Vojvode Mišića do Muzeja Krajine, jednim od najstarijih u Srbiji, saznaćete da su u ovom gradu uporedo sa Beogradom redom osnivani i Čitalište (1846), i Prvo pozorišno-pevačko društvo “Hajduk Veljko” (1853), pa Kolo srpskih sestara (1904), Muzej (1934), često samo par meseci nakon sličnih u prestonici. Među najstarijim u Srbiji su i osnovna škola “Vuk Karadžić” (1824), “Negotinska gimnazija” (1839), Poljoprivredna škola “Rajko Bosnić” na Bukovu (1891)… Ali, saznaćete i da je ovaj kraj bio naseljen još u kameno doba, da su na ovom prostoru traga ostavili i Iliri i Tračani, i Kelti, i došljaci iz Dakije : mezijska plemena Celegari i Timaci, pa onda i Rimljani koji su sadašnju Istočnu Srbiju a tada provinciju Meziju branili od Gota, Sarmata, Slovena … Srednji vek je obeležen borbom za prevlast između Vizantije i Bugara, a pod uticaj Srbije ovi krajevi dolaze tek u vreme kralja Milutina, početkom XIII veka. Smatra se da je naselje Negotin nastalo u vreme pada srpske despotovine pod vlast Turaka, 1459.godine.

negotin2 (1)

negotin1
Međutim, najstariji do sada poznati pisani istorijski izvori o Negotinu i Krajini potiču iz turskih popisnih knjiga Vidinskog sandžaka iz XVI veka, po kojima je zabeleženo da je 1530.godine Negotin imao 55 kuća. U vreme austrijske okupacije, 1736. beleži se 100 kuća u Negotinu, koji je imao tada status utvrđene varoši. Prvi put se i zvanično upotrebljava naziv Krajina, a zabeleženo je da je Krajinski Dištrikt imao tada 32 naselja.
 Turci ga ponovo okupiraju 1739. U drugoj polovini XVIII veka Krajina i Ključ su sultanijin feud. Krajinski kneževi u Austrijsko-turskom ratu šalju Austriji odrede dobrovoljaca, ali se Krajina, posle Svištovskog mira, 1791.ponovo vraća u sastav Vidinskog sandžaka, kojim tada upravlja odmetnik od sultana Pazvan-oglu, čija smrt 1807. baca Krajinu u vrzlog Prvog srpskog ustanka i u najsvetlije stranice istorije koje je obeležio Hajduk Veljko herojskom odbranom Krajine od Turaka, a koje Negotin ispisuje od 1811. do 1813. Tek posle sloma ustanka Negotin sa još pet nahija i zvanično se priključuje Srbiji 1833. godine. Nisu ga poštedela ni teška vremena Balkanskih, pa Prvog svetskog rata, kada su Negotin okupirali Bugari, i kada su ga 21.oktobra 1918. oslobodile konjičke brigade i marokanske jedinice sa francuskim generalom Žuinjom Gambetom na čelu i na kraju Drugog svetskog rata iz koga je posle nemačke okupacije oslobođen 12.09.1944. Tragovi ove nesvakidašnje i burne istorije i danas su prisutni u Negotinu i okolini i verujemo da vam je nekoliko dana malo da ih upijete, udahnete i osetite, jer je upravo ta baština uticala i na stanovnike i načinila ih ponosnim domaćinima, širokog osmeha i velikog srca.